ĐẠO ĐỨC KINH – CHƯƠNG 1

🌿 ĐẠO ĐỨC KINH – CHƯƠNG 1

📜 Nguyên văn chữ Hán

道可道，非常道。
名可名，非常名。
無名，天地之始；
有名，萬物之母。
故常無欲，以觀其妙；
常有欲，以觀其徼。
此兩者，同出而異名，同謂之玄。
玄之又玄，眾妙之門。

📖 Âm Hán Việt

Đạo khả đạo, phi thường Đạo.
Danh khả danh, phi thường Danh.
Vô danh, thiên địa chi thủy;
Hữu danh, vạn vật chi mẫu.
Cố thường vô dục, dĩ quan kỳ diệu;
Thường hữu dục, dĩ quan kỳ kiếu.
Thử lưỡng giả, đồng xuất nhi dị danh, đồng vị chi huyền.
Huyền chi hựu huyền, chúng diệu chi môn.

🌸 Diễn giải và chiêm nghiệm

1. “Đạo khả đạo, phi thường Đạo”

Đạo mà nói ra được, thì không còn là Đạo thường hằng.
Chân lý tối hậu không nằm trong lời nói.
Ngôn ngữ chỉ là chiếc thuyền — còn Đạo là biển cả.

Khi ta cố gắng định nghĩa Đạo, ta đã đóng khung điều vô hạn.
Cho nên, người tu học cần biết: nghe pháp không phải để giữ chữ, mà để thấy cái vượt khỏi chữ.

2. “Danh khả danh, phi thường Danh”

Tên gọi đặt ra được thì không phải là tên gọi vĩnh cửu.
Mọi khái niệm chỉ là tạm thời.

Khi ta gọi một người là “tốt” hay “xấu”, ta đã đóng băng họ trong một lát cắt.
Nhưng đời sống luôn vận hành, không có gì cố định.

Hiểu điều này, ta bớt chấp.
Bớt chấp thì tâm nhẹ.

3. “Vô danh, thiên địa chi thủy; Hữu danh, vạn vật chi mẫu”

Khi chưa có tên gọi — đó là khởi nguyên của trời đất.
Khi đã có tên gọi — đó là mẹ sinh ra muôn loài.

“Vô” là thể tánh.
“Hữu” là biểu hiện.

Như hạt giống còn nằm trong đất là “vô”.
Khi mọc mầm thành cây là “hữu”.

Người hiểu Đạo không chối bỏ thế gian,
nhưng cũng không lạc trong hình tướng.

4. “Thường vô dục, dĩ quan kỳ diệu”

Khi lòng không bị dục vọng che lấp, ta thấy được cái vi diệu.

“Vô dục” không phải là dập tắt cảm xúc,
mà là không để ham muốn làm mờ trí tuệ.

Tâm lặng thì nước trong.
Nước trong thì soi được đáy.

Khi ta buông bớt hơn – thua, được – mất,
ta chạm vào chiều sâu của sự sống.

5. “Thường hữu dục, dĩ quan kỳ kiếu”

Khi còn sống giữa đời với mong muốn và hành động,
ta thấy được ranh giới, thấy được sự vận hành cụ thể.

Đạo không tách khỏi đời.
Ở chợ cũng là Đạo.
Trong công việc, gia đình, va chạm — đều là cơ hội học Đạo.

Biết quay về “vô” để thấy gốc,
và đi vào “hữu” để hiểu ngọn.

6. “Đồng xuất nhi dị danh”

Vô và Hữu tuy khác tên, nhưng cùng một nguồn.

Sóng và nước khác hình, nhưng cùng một thể.
Sinh và diệt khác trạng thái, nhưng cùng một dòng.

Khi ta thấy được sự đồng nhất này,
ta không còn sợ biến đổi.

7. “Huyền chi hựu huyền, chúng diệu chi môn”

Sâu lại càng sâu.
Mầu nhiệm lại càng mầu nhiệm.

Đạo không phải điều để nắm bắt,
mà là cửa mở ra vô số điều vi diệu.

Người học Đạo không cần hiểu hết,
chỉ cần mỗi ngày sống sâu thêm một chút,
lặng thêm một chút,
buông thêm một chút.

Đó chính là bước vào “chúng diệu chi môn”.

🌿 Tóm lại tinh thần Chương 1

• Đạo vượt ngoài lời nói

• Chân lý không bị giới hạn bởi tên gọi

• Vô là gốc, Hữu là biểu hiện

• Không dục để thấy sâu

• Có dục để thấy rộng

• Thấy được một nguồn của mọi đối đãi

• Và mở ra cánh cửa huyền nhiệm của sự sống

Người học Đạo, trước hết là học buông,
sau đó là học thấy,
và cuối cùng là học sống thuận theo.