Cuộc đời Lão Tử, và ảnh hưởng tới Đạo giáo
Dưới đây là thông tin chi tiết về cuộc đời của Lão Tử và những ảnh hưởng sâu rộng của ông đối với Đạo giáo:
1. Chi tiết về cuộc đời Lão Tử
Cuộc đời của Lão Tử được ghi chép đan xen giữa các sự thực lịch sử và những truyền thuyết thần thoại:
- Tên tuổi và nguồn gốc: Lão Tử tên thật là Lý Nhĩ (李耳), tự là Bá Dương (伯陽), thụy là Đam (聃), nên thường được gọi là Lão Đam. Ông sinh ra tại làng Khúc Nhân, hương Lệ, huyện Khổ, nước Sở (nay thuộc huyện Lộc Ấp, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc).
- Xuất thân và chức vụ: Ông sống vào thời Xuân Thu, cùng thời và lớn hơn Khổng Tử khoảng 30 tuổi. Lão Tử từng giữ chức Thủ tàng thất sử (史官 – sử quan quản lý kho lưu trữ tài liệu) của nhà Chu.
- Truyền thuyết về sự ra đời: Theo các sách Đạo giáo, Lão Tử là hóa thân thứ 18 của Thần Bảo Quân. Có truyền thuyết cho rằng mẹ ông mang thai suốt 81 năm và ông được sinh ra từ dưới nách trái của bà dưới gốc cây Lý, khi sinh ra tóc đã bạc trắng nên gọi là “Lão Tử” (đứa trẻ già).
- Sự nghiệp và cuối đời: Khi thấy nhà Chu suy yếu, Lão Tử quyết định ẩn cư. Khi đi về phía Tây đến cửa ải Hàm Cốc, quan giữ ải là Doãn Hỷ đã thỉnh cầu ông viết sách. Lão Tử đã để lại cuốn Đạo Đức Kinh (hay còn gọi là Lão Tử ngũ thiên văn) gồm hơn 5.000 chữ, sau đó cưỡi trâu xanh đi về phía Tây và không rõ kết cục ra sao.
- Sự trường thọ: Sử gia Tư Mã Thiên ghi lại rằng Lão Tử sống rất thọ, có thuyết nói ông thọ hơn 160 tuổi, có thuyết nói hơn 200 tuổi nhờ vào việc tu luyện dưỡng thọ.
Ngoài lề: khi học Hồi Xuân Công trên núi Võ Đang, sư phụ tôi có nói vui là “các tôn giáo khác thì lãnh tụ tối cao đều đã viên tịch, riêng Đạo giáo thì Lão Tử KHÔNG hề có ghi chép này – nên biết đâu vẫn sống, ahihi”
2. Ảnh hưởng của Lão Tử đối với Đạo giáo
Lão Tử đóng vai trò là cột trụ trung tâm trong cả hệ thống tư tưởng lẫn tín ngưỡng của Đạo giáo:
- Vị thế “Đạo tổ”: Lão Tử được tôn vinh là Đạo tổ (vị tổ của Đạo), một trong “Đạo giáo tam tổ” (cùng với Hoàng Đế là Thủy tổ và Trương Đạo Lăng là Giáo tổ).
- Thần hóa thành Thái Thượng Lão Quân: Trong hệ thống thần phả Đạo giáo, Lão Tử được thần hóa thành Thái Thượng Lão Quân (太上老君) hay Đạo Đức Thiên Tôn (道德天尊), một trong Tam Thanh – những vị thần tối cao nhất. Ông được coi là vị thầy của các bậc hoàng đế qua nhiều thời đại (như Phục Hy, Thần Nông, Hoàng Đế…).
- Tác phẩm nền tảng: Cuốn Đạo Đức Kinh của ông được coi là kinh điển căn bản nhất của Đạo giáo, là “tổ của vạn kinh” (vạn kinh chi tổ). Các học thuyết về Đạo và Đức trong sách này là cơ sở cho các phương pháp tu luyện nội đan và dưỡng sinh sau này.
- Tư tưởng chủ đạo: Các khái niệm như Thanh tĩnh vô vi (thanh tịnh và không làm trái quy luật tự nhiên), Dị nhu khắc cương (lấy mềm thắng cứng) và Trọng nhân quý sinh (coi trọng mạng sống con người) từ tư tưởng của ông đã trở thành tôn chỉ tu hành của mọi đạo sĩ.
- Ảnh hưởng chính trị và xã hội: Vào thời nhà Đường, dòng họ hoàng gia họ Lý đã nhận Lão Tử làm tổ tiên, giúp Đạo giáo trở thành quốc giáo và nâng cao vị thế của Lão Tử lên tầm cao chưa từng có trong lịch sử.
Tóm lại, Lão Tử không chỉ là người sáng lập về mặt tư tưởng (Đạo gia) mà còn là vị giáo chủ tinh thần tối cao trong tín ngưỡng Đạo giáo (Đạo giáo), người dẫn dắt hành giả đạt tới sự hòa hợp với Đại Đạo thông qua tu dưỡng thân tâm.
