Trong Đạo y – Y học Đạo gia, cơ thể con người được xem như một hệ thống khí hóa hoàn chỉnh. Khí huyết vận hành qua kinh lạc, giống như nước chảy qua sông ngòi. Khi kinh mạch thông suốt, thần minh sáng tỏ, thân thể khỏe mạnh. Nhưng khi khí huyết tắc nghẽn, âm dương mất cân bằng thì dễ sinh bệnh, trong đó đột quỵ (trúng phong) là một trong những chứng nguy hiểm nhất.

Theo cổ thư, đột quỵ phần nhiều do ba nguyên nhân chính:

• Phong nội động (can phong bốc lên)

• Đàm trọc bế khiếu (đàm ngăn khiếu não)

• Khí huyết nghẽn tắc (kinh mạch không thông)

Đạo y dùng bấm huyệt – châm cứu – điều khí để khai khiếu, thông mạch, hồi thần, vừa cấp cứu, vừa phòng bệnh lâu dài.

1. Nguyên tắc quan trọng: Mở huyệt trước khi trị

Một nguyên tắc quan trọng trong Đạo y là “khai môn nhi hậu trị bệnh” – phải mở huyệt (mở khí) trước khi tác động các huyệt điều trị.

Nếu không mở huyệt:

• hiệu quả thường không đạt quá 50%

• khí huyết khó tiếp nhận tác động

• kinh mạch chưa thông nên bấm huyệt ít hiệu quả.

Ngược lại, khi đúng giờ mở huyệt:

• khí huyết tụ tại huyệt đạo

• kinh mạch thông suốt

• hiệu quả trị liệu tăng mạnh.

Ví dụ

Một số huyệt mở khí thường dùng:

Giờ mở huyệt không cố định, phải tra trong Lịch Cát Tường, ví dụ:

2. Huyệt mở khí quan trọng cho đột quỵ

Huyệt Thân Mạch

Huyệt nằm ở mắt cá ngoài chân.

Cách xác định:

• sờ vào mắt cá ngoài

• từ đỉnh mắt cá đi xuống khoảng 0.5 thốn

• chỗ lõm giữa xương và gân.

Công dụng

Trong Đạo y, huyệt Thân mạch:

• thông Đốc mạch

• khai não khiếu

• điều thần kinh trung ương

• dùng trong đột quỵ, mất ý thức, co giật

Cách bấm

1. dùng ngón cái hoặc đầu bút bấm huyệt

2. ấn mạnh vừa phải

3. giữ 5–10 giây

4. thả ra 3 giây

5. lặp lại 10–20 lần.

3. Huyệt dự phòng và cấp cứu đột quỵ

Huyệt Bách Hội

Huyệt ở đỉnh đầu.

Cách tìm:

• nối hai đỉnh tai

• điểm giữa đường này là Bách hội.

Công dụng

• tăng tuần hoàn não

• nâng khí dương

• tỉnh thần

• phòng đột quỵ.

Cách bấm

• dùng ngón cái hoặc ngón giữa

• ấn nhẹ → tăng dần

• day tròn 1–2 phút.

Mỗi ngày 2–3 lần.

4. Huyệt quan trọng phục hồi sau đột quỵ

Huyệt Hợp Cốc

Ở mu bàn tay.

Cách tìm:

• khép ngón cái và ngón trỏ

• chỗ cơ nổi cao nhất

• chính là huyệt Hợp cốc.

Công dụng

• thông kinh lạc

• khai khiếu

• giảm tê liệt mặt

• phục hồi vận động.

Cách bấm

• dùng ngón cái tay kia

• ấn mạnh dần

• giữ 10 giây

• lặp lại 15 lần.

5. Huyệt Nội Quan – điều hòa tim não

Ở mặt trong cổ tay.

Cách xác định:

• từ nếp gấp cổ tay đo lên 3 ngón tay

• giữa hai gân lớn.

Công dụng

• điều hòa tim mạch

• ổn định huyết áp

• chống choáng

• phòng tai biến.

Cách bấm

• ấn sâu vừa phải

• day tròn 1 phút

• mỗi ngày 2–3 lần.

6. Quy trình bấm huyệt phòng đột quỵ

Theo Đạo y, người có nguy cơ cao nên thực hiện hàng ngày:

Bước 1

mở huyệt Nội quan (đúng giờ mở huyệt)

Bước 2

bấm:

• Bách hội

• Hợp cốc

• Nội quan.

Bước 3

xoa vùng:

• gáy

• cổ

• vai.

Thời gian tổng cộng:

10–15 phút mỗi ngày.

7. Dụng cụ bấm huyệt

Trong Đạo y cổ truyền, người ta thường dùng que sừng trâu. (Thầy Linh có nâng cấp phiên bản có linh phù tăng linh lực đỡ tốn sức và hiệu quả cao hơn, nhất là khi chữa các bệnh liên quan phần âm, âm khí, vong nhập)

Lý do:

• dẫn khí tốt

• ít làm tổn thương da

• tập trung lực chính xác.

Dụng cụ này giúp:

• kích thích huyệt sâu hơn

• giảm mỏi tay

• tăng hiệu quả trị liệu.

8. Cảnh báo quan trọng

Bấm huyệt không thay thế cấp cứu y khoa.

Khi thấy dấu hiệu đột quỵ:

• méo miệng

• nói khó

• yếu tay chân

• mất ý thức

phải gọi cấp cứu ngay trong giờ vàng 3–4 giờ đầu.

Bấm huyệt chỉ là biện pháp hỗ trợ tạm thời.

9. Lời kết theo Đạo gia

Đạo gia có câu:

“Khí thông thì bách bệnh tiêu.”

Đột quỵ không phải chỉ xuất hiện đột ngột. Trước đó thường đã có dấu hiệu:

• khí huyết trì trệ

• can phong nội động

• tâm mạch suy yếu.

Nếu biết dưỡng sinh, điều khí, bấm huyệt đúng cách, nhiều trường hợp có thể phòng bệnh từ sớm.