Đạo Đức Kinh Chương 3 – Đạo Trị Thế Theo Vô Vi

Nguyên văn

不上贤，使民不争；不贵难得之货，使民不为盗；不见可欲，使民不乱。
是以圣人之治也，虚其心，实其腹，弱其志，强其骨，恒使民无知、无欲也。
使夫知不敢、弗为而已，则无不治矣。

Dịch nghĩa

Không tôn sùng hiền tài quá mức, khiến dân không tranh giành.
Không quý trọng của cải hiếm lạ, khiến dân không trộm cắp.
Không phô bày điều khơi gợi dục vọng, khiến lòng dân không loạn.

Vì vậy, bậc Thánh nhân trị đời:
làm rỗng tâm cơ,
làm no đủ thân thể,
giảm ý chí tranh cạnh,
tăng cường gân cốt vững bền.

Thường khiến dân không nhiều mưu trí xảo, không khởi lòng ham muốn.
Khiến người có trí cũng không dám vọng động.
Lấy Vô Vi mà hành xử, thì thiên hạ tự nhiên thái bình.

Diễn giải

Đạo trị thế không bắt đầu bằng việc nâng cao một vài người, mà bằng cách làm cho toàn thể được an định.

Khi xã hội quá đề cao “hiền tài”, danh lợi nổi bật, người người sẽ so đo hơn kém.
Khi của quý được tôn sùng, lòng tham theo đó sinh khởi.
Khi điều đáng ham muốn được phô bày khắp nơi, tâm trí tất sinh rối loạn.

Cho nên, người thuận Đạo không kích thích dục vọng quần chúng.
Không lấy cạnh tranh làm động lực chính của trị quốc.
Không lấy khoe khoang làm phương tiện dẫn dắt.

Thánh nhân làm rỗng cái tâm nhiều mưu toan,
nhưng làm đầy cái bụng – tức bảo đảm đời sống căn bản.
Làm yếu đi ý chí tranh hơn thua,
nhưng làm mạnh thân thể và căn cơ sinh tồn.

“Vô tri” ở đây không phải ngu muội,
mà là không nuôi dưỡng trí xảo.
“Vô dục” không phải tuyệt dục,
mà là không kích thích lòng tham vô độ.

Khi dân không bị dẫn dụ bởi hào nhoáng,
khi người trí không còn đất để phô trương khéo léo,
thì xã hội tự nhiên lắng xuống.

Đó chính là Vô Vi nhi trị –
không cưỡng ép, không can thiệp quá mức,
mà thuận theo tự nhiên, để trật tự tự hình thành.

Đạo không cai trị bằng áp lực,
mà điều hòa bằng sự giản dị.