Độn giáp trong Đạo giáo

23/02/2026 | 58 views

1️⃣ Độn giáp là gì?

“Độn giáp” – 遁甲 – nếu dịch sát:

  • Độn (遁) → Ẩn, tàng, tránh, chuyển vị

  • Giáp (甲) → Thiên Can đứng đầu, chủ soái, dương khí sơ sinh

Hợp lại:

Ẩn Giáp – Tàng Soái – Dịch chuyển Thiên cơ.

Trong thuật số, người đời quen gọi:

Kỳ Môn Độn Giáp (奇門遁甲)
→ Một trong Tam Thức:

  • Thái Ất (太乙)

  • Lục Nhâm (六壬)

  • Độn Giáp (遁甲)

Nhưng trong Đạo giáo, Độn Giáp không chỉ là bói toán — mà là pháp vận thiên cơ.


2️⃣ Nền tảng vũ trụ quan của Độn Giáp

Độn Giáp đứng trên ba trục lớn:

① Thời gian

  • Can Chi

  • Tiết khí

  • Tam nguyên (Thượng – Trung – Hạ)

② Không gian

  • Cửu cung

  • Bát phương

  • Lạc thư

③ Khí vận

  • Âm dương thịnh suy

  • Ngũ hành sinh khắc

  • Thiên thời – Địa lợi – Nhân hòa

Tức là:

Độn Giáp = Bản đồ thời – không – khí.


3️⃣ Vì sao gọi “Độn Giáp”?

Trong hệ thống Thập Can:

  • Giáp đứng đầu

  • Tượng nguyên khí sơ sinh

  • Chủ soái

Nhưng trong bàn Độn Giáp:

➡️ Giáp không lộ.
➡️ Giáp phải “độn” (ẩn).

Vì sao?

Đạo gia giải thích:

Thiên cơ bất khả lộ.
Soái bất khả hiện.

Giống quân sự:

  • Tướng giỏi không đứng đầu trận

  • Mà ẩn sau điều binh


4️⃣ Cấu trúc bàn Độn Giáp

Một bàn đầy đủ gồm:

  • Cửu cung

  • Bát môn

  • Cửu tinh

  • Bát thần

  • Tam kỳ

  • Lục nghi

Chồng lên nhau thành một “ma trận thiên cơ”.


5️⃣ Độn Giáp trong Đạo giáo dùng làm gì?

Không chỉ để “xem”.

Mà để:

① Hành pháp – lập đàn

Ví dụ:

  • Chọn giờ khai quang

  • Chọn phương đặt đàn

  • Chọn cửa xuất nhập khí

Nếu sai:

  • Khí tán

  • Pháp không ứng

Nếu đúng:

  • Khí tụ

  • Linh ứng nhanh


② Xuất hành – tị hung

Đạo sĩ xưa khi đi xa:

  • Xem cửa sinh – tử

  • Chọn hướng đi

  • Chọn giờ xuất phát

Gọi là:

“Tòng sinh môn xuất – bách sự hanh.”


③ Trấn trạch – phong thủy động

Khác phong thủy tĩnh (long mạch, sơn thủy).

Độn Giáp xem:

  • Thời điểm động thổ

  • Hướng mở cửa

  • Ngày nhập trạch

Tức là phong thủy theo thời khí.


④ Nội tu – hành khí

Một số phái nội đan dùng Độn Giáp để:

  • Chọn giờ luyện công

  • Chọn phương tọa

  • Khai đỉnh – khai khiếu

Vì họ tin:

Khí trời hợp → khí người thông.


6️⃣ Ví dụ ① – “Ẩn binh trong sương”

Truyền thuyết kể:

Một đạo sĩ thời loạn dẫn dân chạy nạn.

Quân địch truy sát phía sau.

Ông lập bàn Độn Giáp, chọn:

  • Giờ Đỗ môn

  • Hướng Cấn

Rồi dẫn dân đi vào núi.

Quân địch đuổi tới:

  • Thấy sương mù dày đặc

  • Đi vòng mà không gặp

Không phải phép tàng hình.

Mà là:

  • Đi đúng “khí ẩn”

  • Vào vùng khí tán quang

Độn Giáp gọi là:

Nhập Đỗ môn – tàng hình khí.


7️⃣ Ví dụ ② – “Khai môn đắc tài”

Một thương nhân xưa hỏi đạo sĩ:

“Mở cửa hàng hướng nào?”

Đạo sĩ không xem long mạch trước.

Mà lập Độn Giáp theo ngày khai trương.

Chọn:

  • Khai môn

  • Hợp tinh

  • Sinh khí phương

Sau đó mới định hướng cửa.

Kết quả:

  • Khách tự tìm đến

  • Buôn bán thịnh

Đây gọi:

Dĩ thiên thời dẫn nhân khí.


8️⃣ Ví dụ ③ – “Độn để tránh sát”

Trong chiến trận cổ:

Tướng giỏi dùng Độn Giáp để:

  • Giấu quân

  • Phục kích

  • Chọn giờ đánh

Không phải mê tín.

Mà là:

  • Dùng ánh sáng – sương – gió – địa hình

  • Theo chu kỳ khí tượng

Độn Giáp là:

Binh pháp + thiên văn + khí học.


9️⃣ Ba tầng ứng dụng

Tầng Dùng để
Thấp Xem việc, đoán hung cát
Trung Chọn thời – hành sự
Cao Hợp thiên khí – vận đạo

Đạo gia trọng tầng 2 và 3.


🔟 Kết

Độn Giáp trong Đạo Giáo không phải bói toán đơn thuần.

Nó là:

  • Bản đồ vận hành thiên khí

  • Công cụ điều thời – chuyển vị

  • Pháp môn phối hợp trời người

Một câu tổng kết:

Biết Độn Giáp → không nghịch thiên thời.
Hợp Độn Giáp → mượn lực của Trời.

Nguyễn Mạnh Linh
Nguyễn Mạnh Linh

Nhà nghiên cứu Đạo học phương Đông.

Bài viết thuộc chuyên mục nghiên cứu của Linh Đạo Quán | Daogiao.vn – không gian gìn giữ và lan tỏa tinh hoa Đạo gia trong đời sống hiện đại.

Mỗi bài viết là một phần trong hành trình phục hồi và hệ thống hóa giá trị Đạo học truyền thống.

Chúng tôi tin rằng hiểu đúng Đạo – hành đúng tâm – sẽ mở đúng vận.