Trong giới tu học, có một câu quen mà gây tranh luận:

“Vô Lượng Thiên Tôn.”

Người thì dùng làm lời chào.
Người thì niệm khi tĩnh tâm.
Người lại bảo: “Câu này do phim ảnh bịa ra, Đạo tạng không có.”

Nói vậy là họ chưa tra đến gốc.

Trong bài này tôi sẽ phân tích đủ ba tầng:

1️⃣ Nghĩa đúng của câu xưng
2️⃣ Công năng trong tu học & nghi lễ
3️⃣ Chính dẫn Đạo tạng để định chân ngụy

Để người học Đạo hiểu mà dùng — không lẫn, không sai.

I. “Vô Lượng Thiên Tôn” là xưng ai?

Trước hết phải hiểu:

• “Vô Lượng” = không thể đếm, không thể lường

• “Thiên Tôn” = ngôi vị tối thượng trong Đạo giới

Trong hệ thần học Đạo giáo:

• Nguyên Thủy Thiên Tôn

• Linh Bảo Thiên Tôn

• Đạo Đức Thiên Tôn

Ba ngôi hợp thành Tam Thanh — đã là “Thiên Tôn”.

Nhưng chữ “Vô Lượng Thiên Tôn” không chỉ một vị.

Mà là:

Tán thán toàn thể Thiên Tôn trong mười phương Đạo giới.

Nói cách khác:

Không gọi danh một Thánh — mà lễ khắp chư Thánh.

II. Công năng của câu xưng

Khác với Phật giáo trì danh để cầu vãng sinh,
Đạo giáo xưng danh hiệu thiên về:

• Khai đàn

• Thỉnh Thánh

• Tịnh đàn

• Hộ pháp

• An thần định khí

Trong sinh hoạt đạo hữu, câu này còn dùng như:

Lời chào Đạo — thay cho “A Di Đà Phật”.

Nhưng đó là dạng giản lược khẩu ngữ, không phải nguyên thức cổ.

Nguyên thức đầy đủ là:

“Phúc sinh vô lượng Thiên Tôn.”

Tức:

Chúc phúc từ vô lượng Thiên Tôn giáng lâm.

Việc rút gọn còn:

“Vô Lượng Thiên Tôn”

Giống như:

• “Nam mô A Di Đà Phật”
  → Rút còn: “A Di Đà Phật”

III. Chính dẫn trong Đạo tạng

Nói có sách, mách có chứng là phong cách nghiên cứu của tôi. Ở đây dẫn chứng cho các bạn:

1️⃣ Kinh hệ Linh Bảo – Độ Nhân Kinh

《Linh Bảo Vô Lượng Độ Nhân Thượng Phẩm Diệu Kinh》《靈寶無量度人上品妙經》
(Chính Thống Đạo Tạng – quyển 87, Động Huyền bộ)

Trích:

“Khi ấy, Nguyên Thủy Thiên Tôn thuyết kinh xong,
khắp mười phương vô cực thế giới,
vô lượng Thiên Tôn, vô lượng Thánh chúng,
đều đến hội tụ, đồng sinh hoan hỷ.”

Ý nghĩa học thuật:

• “Vô lượng Thiên Tôn” xuất hiện trong kinh văn chính thống

• Chỉ số nhiều Thiên Tôn trong toàn Đạo giới

• Không phải một danh xưng hư cấu

2️⃣ Khoa nghi siêu độ – Tế Độ Kim Thư

《Linh Bảo Tế Độ Kim Thư》《靈寶濟度金書》
(Chính Thống Đạo Tạng – quyển 458)

Trích văn quy mệnh:

“Chí tâm quy mệnh,
khắp mười phương vô cực,
vô lượng Thiên Tôn.”

Dùng trong:

• Đàn siêu độ

• Cầu siêu

• Độ vong linh

Đây là công thức tụng lễ chính thống.

3️⃣ Khai đàn bảo cáo – Linh Bảo Đại Pháp

《Linh Bảo Đại Pháp》《靈寶大法》
(Chính Thống Đạo Tạng – quyển 379)

Công thức mở nghi:

“Phúc sinh vô lượng Thiên Tôn,
phổ độ hết thảy chúng sinh.”

Đây là câu:

• Khai khẩu

• Tịnh đàn

• Chúc phúc

Dân gian rút gọn còn:

“Vô Lượng Thiên Tôn.”

4️⃣ Tán Tam Thanh – Thượng Thanh Linh Bảo Đại Pháp

(Chính Thống Đạo Tạng – quyển 408)

Đoạn tán thánh:

“Đảnh lễ Tam Thanh,
vô lượng Thiên Tôn,
vô lượng Thánh đức.”

Cho thấy câu xưng dùng trong nghi lễ tán tụng tối cao.

IV. Dạng đầy đủ và giản lược

Từ kinh – nghi cổ, ta thấy 4 dạng:

Vậy câu đang lưu hành hiện nay là:

Dạng rút gọn — không phải bịa.

V. So sánh tần suất giữa các phái

1️⃣ Linh Bảo phái

Dùng nhiều nhất.

Vì giáo nghĩa trọng:

• Phổ độ

• Siêu thăng

• Vô lượng công đức

Cụm “Vô Lượng Thiên Tôn” xuất hiện dày trong:

• Độ Nhân Kinh

• Tế Độ nghi

• Siêu độ khoa

2️⃣ Chính Nhất phái

Dùng mức trung bình.

Nghi lễ Chính Nhất trọng:

• Ngọc Hoàng

• Tam Quan

• Phù lục tấu chương

Nhưng khi hành Linh Bảo khoa, vẫn dùng:

“Phúc sinh vô lượng Thiên Tôn.”

3️⃣ Toàn Chân phái

Dùng ít.

Vì thiên về:

• Nội đan

• Tĩnh tọa

• Thủ Nhất phản quan

Danh hiệu thường tụng là:

• Trùng Dương Tổ Sư

• Thất Chân

• Thanh Tĩnh Chân Nhân

“Vô Lượng Thiên Tôn” chỉ xuất hiện khi hành nghi tổng hợp.

VI. Vì sao người đời tưởng do phim?

Do ba lần giản lược:

1️⃣ Từ nghi lễ dài → câu ngắn
2️⃣ Từ đàn pháp → lời chào
3️⃣ Từ đạo quán → tiểu thuyết, điện ảnh

Phim cổ trang chỉ mượn lại câu thật, không sáng tác mới. Tiểu thuyết Đạo giáo (Phong Thần, Tây Du…) làm câu này phổ thông, nên người đời tưởng do văn học tạo ra.

VII. Hiểu đúng để dùng đúng

Nếu hiểu hời hợt, câu này chỉ là lời chào.

Nếu hiểu đúng, đó là:

Một câu tán thán toàn thể Đạo giới.
Một niệm kính lễ mười phương Thiên Tôn.
Một âm thanh hợp khí với Đạo.

Cho nên người xưa nói:

“Một niệm xưng Thiên Tôn — vạn khí quy nguyên.”

Kết

“Vô Lượng Thiên Tôn” không phải sản phẩm của phim ảnh.
Không phải lời bịa.
Mà có gốc từ:

• Kinh hệ Linh Bảo

• Khoa nghi Đạo tạng

• Văn tán thánh cổ truyền

Dạng chuẩn:

“Phúc sinh vô lượng Thiên Tôn.”

Dạng giản:

“Vô Lượng Thiên Tôn.”

✔ Phim ảnh chỉ:

• Mượn câu thật

• Phổ thông hóa ra dân gian

Người học Đạo — biết gốc mà dùng,
thì một câu cũng hợp nghi, hợp khí.